Masa beztłuszczowa: mięśnie, woda w organizmie i BMI

Umięśniona sylwetka pokazuje, dlaczego BMI może być wysokie bez wysokiej zawartości tłuszczu w ciele. Rzeczywiste BMI tej fikcyjnej osoby nie jest znane. Ilustracja wygenerowana przez AI.

Oblicz swoje BMI i SBMI

Przeczytaj, dlaczego warto znać oba wyniki

Tłuszcz czy masa beztłuszczowa – oto pytanie

Dokładniej rzecz ujmując: czy wysokie BMI wynika z dużej ilości tłuszczu, dużej masy beztłuszczowej, czy z obu tych czynników? Tylko w pierwszym przypadku BMI może wskazywać na niekorzystną sytuację zdrowotną.

Obydwa przykłady: 75 kg przy 1,80 m · BMI 23,1

Osoba A

Osoba B

• Masa beztłuszczowa
• Masa tłuszczowa

Ilustracja schematyczna, a nie zmierzone wartości tłuszczu w ciele. Masa beztłuszczowa obejmuje mięśnie, kości, narządy i wodę w organizmie.

„Masa beztłuszczowa” to proste określenie bardzo złożonych struktur ludzkiego ciała. Omówimy tu tylko trzy aspekty. Pierwszy podważa przydatność BMI jako wskaźnika zdrowia, drugi częściowo ją potwierdza. Trzeci wyjaśnia, dlaczego aktywność fizyczna jest tak ważna dla utrzymania prawidłowej masy ciała.

Największa część masy ciała przypada na jego zdrową część

U większości osób masa beztłuszczowa stanowi 60–85% masy ciała, zależnie od płci, wieku i sprawności fizycznej.

Ilość masy beztłuszczowej jest większa u osób młodych i u mężczyzn.

Z wyjątkiem osób z bardzo dużą otyłością masa beztłuszczowa jest znacznie większa od masy tłuszczu. Jest „zdrową” częścią masy ciała i to ona najbardziej wpływa na BMI. To obciążenie wyniku zdrową częścią masy ciała jest główną wadą BMI.

Masa beztłuszczowa jest bardziej stabilna niż tłuszcz

Istnieje jednak ważny fakt przemawiający za stosowaniem BMI: przyrost masy ciała częściej wynika z przyrostu tłuszczu niż masy beztłuszczowej.

Na masę beztłuszczową składają się mięśnie, ścięgna, kości, więzadła, tkanka łączna, krew, nerwy, narządy wewnętrzne i inne struktury. Ich budowa odpowiada funkcjom, które przez życie pozostają mniej więcej takie same. Dlatego ich masa raczej nie zmienia się znacznie. Kulturystyka jest jednak wyjątkiem potwierdzającym regułę.

Tłuszcz w ciele jest natomiast formą magazynowania energii. Przy jej nadmiarze zapasy rosną, a przy niedoborze maleją.

Dlatego wysokie BMI najczęściej wynika z dużej ilości tłuszczu. Właśnie z tego powodu nadal stosuje się BMI jako wskaźnik zdrowia.

Dlaczego aktywność fizyczna jest tak ważna

W uproszczeniu masa beztłuszczowa zużywa energię, a tłuszcz magazynuje energię niewykorzystaną. Im większy udział masy beztłuszczowej, tym więcej energii jest zużywane i tym mniej pozostaje jej do odkładania w postaci tłuszczu.

Najważniejszą rolę odgrywają mięśnie, ponieważ zużywają dużą część całkowitej energii. Każdy może wpływać na to zużycie przez sport i inne rodzaje aktywności fizycznej.

Im więcej aktywności fizycznej, tym bardziej rozwijają się mięśnie. Większa masa mięśniowa zużywa więcej energii nawet w spoczynku. Mniej energii odkłada się więc jako tłuszcz, co znacznie ułatwia utrzymanie prawidłowej masy ciała.