BMI według wieku: jakie zmiany dla kobiet i mężczyzn?

Krzywe BMI zmieniające się z wiekiem, ze stałym zakresem referencyjnym zaznaczonym na zielono

Najczęstsze wartości BMI* u mężczyzn (niebieski) i kobiet (czerwony), od urodzenia do starości. Zielone pole przedstawia „prawidłową masę ciała” według WHO, od BMI 18,5 do 25, począwszy od 20. roku życia. © SBMIC

Jak czytać wykres

↑ BMI rośnie od dołu do góryWiek rośnie od lewej do prawej →

  • Mężczyźni
  • Kobiety
  • Zakres referencyjny BMI osoby dorosłej

Jasnozielony: BMI od 18,5 do poniżej 25 w zakresie referencyjnym dla dorosłych. Dzieci potrzebują osobnej oceny wzrostu.

Cztery fazy rozwoju BMI

BMI zmienia się przez całe życie
  1. NiemowlęctwoWczesny wzrost
  2. DzieciństwoZmiana proporcji
  3. DorastanieWzrost i rozwój
  4. DorosłośćZmienia się skład ciała

Dzieci i nastolatki wymagają oceny wzrostu zależnej od wieku i płci. Wartości graniczne BMI dla dorosłych nie mają zastosowania w ten sam sposób.

Faza 1: Tłuszcz niemowlęcy

Masa noworodka musi być dostatecznie mała, aby umożliwić przejście przez kanał rodny. Po urodzeniu niemowlęta gromadzą tłuszcz jako rezerwę energii na wzrost oraz ochronę przed uderzeniami podczas upadków i innych wypadków. BMI osiąga szczyt około siódmego miesiąca życia.

Faza 2: Początkowa szczupłość

Małe dzieci zużywają większość tłuszczu niemowlęcego, a kształt ciała zaczyna się zmieniać. Wzrost długości przewyższa przyrost masy, co obniża BMI. Minimum osiągane jest w wieku około sześciu lat.

Faza 3: Dorastanie

W dzieciństwie i okresie dojrzewania ciało rośnie zarówno na długość, jak i na masę. Masa zwiększa się szybciej, dlatego BMI rośnie. Ciało stopniowo uzyskuje dorosły kształt.

Faza 4: Dorosłość

Po osiągnięciu ostatecznego wzrostu krzywe BMI spłaszczają się, lecz nadal powoli rosną, ponieważ z wiekiem wciąż przybywa pewna ilość masy ciała.

Różnice między mężczyznami a kobietami

Dorastanie

Wzrost BMI u chłopców i mężczyzn jest silniejszy niż u dziewcząt i kobiet, ponieważ zwykle mają oni masywniejszą budowę.

Wczesna dorosłość

Masa mięśniowa osiąga szczyt w wieku około 25–30 lat. W tym momencie obie krzywe wyraźnie zmieniają kierunek w dół. BMI mężczyzn jest wyższe ze względu na większą masę mięśniową, której towarzyszy też większa masa kości, skóry i tłuszczu.

Od wieku średniego do starości

U mężczyzn krzywa BMI stopniowo opada, a na starość tworzy bardzo wolno rosnące plateau.

U kobiet krzywa BMI stale rośnie i do późnego wieku w pewnym stopniu zbliża się do krzywej mężczyzn. Najprawdopodobniej wynika to z utrzymywania części przyrostu masy po ciążach. Ponadto kobiety mają zwykle więcej tłuszczu, co może sprzyjać większemu jego gromadzeniu z wiekiem.

*Źródła: Kromeyer-Hauschild K, Wabitsch M, Kunze D i in. Monatsschr Kinderheilkd 2001, 149:807 (dzieci i młodzież); niepublikowane dane użytkowników kalkulatora długości życia z lat 1999–2013 (1,1 miliona dorosłych w wieku 20–65 lat).

Aktualny kontekst i ograniczenia

Skład ciała zmienia się wraz ze wzrostem i wiekiem. Dzieci i nastolatki potrzebują oceny wzrostu zależnej od wieku i płci, a nie wartości granicznych BMI dla dorosłych. Pracownik służby zdrowia może ocenić wzrost w czasie, korzystając z zatwierdzonych wykresów referencyjnych.

Model Smart BMI zmienia interpretację wraz z wiekiem. Jego pasm zależnych od wieku nie należy traktować jako pozwolenia na przybieranie ani jako osobistego celu masy ciała. U starszych osób na uwagę zasługują także niezamierzone chudnięcie, siła i stan odżywienia.

Źródła i ograniczenia

Poznaj BMI